Een korte terugblik op de Firato van 1960

De 11e Firato werd van 30 augustus tot en met 6 september 1960 gehouden in de RAI te Amsterdam en dan heb ik het niet over het huidige RAI complex maar over haar voorganger. Ook de 11e editie van de Firato werd aangekondigd als een internationale tentoonstelling op het gebied van radio, televisie, opname- en afspeelapparatuur, onderdelen, meetinstrumenten, antennes, radio, radio- en tv meubelen, vakliteratuur. Duizenden bezoekers per dag vergaapten zich aan de nieuwste snufjes op voornoemd gebied. Opmerkelijk was het dat de Firato, zoals later niet meer het geval was, gescheiden openingstijden had. Allereerst was er een openingstijd voor handel, industrie en overheidsinstanties en wel iedere werkdag tussen tien uur in de ochtend en twee uur in de middag. Direct daarna was het complex ook toegankelijk voor particulieren en wel elke dag tussen twee en vijf uur en ’s avonds van zeven uur tot half elf. De toegangsprijzen voor particulieren waren op f 1,50 per persoon gesteld terwijl jongeren onder de 16 jaar, mits onder geleide, een bedrag van drie kwartjes dienden te betalen. Voor de eerste genoemde drie groepen van bezoekers was de entree gratis. Wie van de wat oudere lezers heeft er niet zijn stappen neergezet in het Amsterdamse complex om te genieten van de telkens weer nieuwe snufjes, die er onder de aandacht werden gebracht via de vernuftige vormen van merchandising.

De Firato was in principe een tweejaarlijkse tentoonstelling die zich voornamelijk richtte op de ontspanningsapparatuur voor het moderne huisgezin,waarbij dan vooral in eerste instantie gedacht moest worden aan radio, televisie en de grammofoon. In latere jaren van het bestaan van de Firato kwamen daar tal van andere speeltjes bij zoals bijvoorbeeld de beeldplaat, de videorecorders en de spelcomputers. Maar ook de introductie van technische uitbreiding van televisieontvangst met als voorbeeld die van de Teletext. Nieuwe producten konden op die manier worden voorgesteld aan de winkeliers en de uiteindelijke kopers. Tegelijkertijd waren er in de diverse jaren na 1960 vele live-uitzendingen, op zowel radio en televisie, die vanuit Amsterdam werden verzorgd.

In 1950 was het idee te komen tot de tentoonstelling Firato van Henk Kazemier en werd gehouden in het gebouw Bellevue in Amsterdam georganiseerd door de FIAR, de vereniging van  Fabrikanten, Importeurs en Agenten op Radiogebied. In 1955 verhuisde de Firato naar de oude RAI waar het in 1960 voor de laatste maal werd gehouden. Daarna kwam het terug in 1963 in het nieuwe RAI complex om vervolgens tot 1998 telkens tweejaarlijks terug te komen. Tussendoor is er tweemaal een naamswijziging geweest. Een tijdje heette de tentoonstelling ‘Hi Fi Rai’ terwijl in de jaren negentig een aantal malen is geprobeerd het geheel te moderniseren en de naam @Emotion aan het tweejaarlijkse gebeuren te geven. Het bezoeken van de tentoonstelling werd eind jaren negentig steeds kleinschaliger waardoor werd besloten een einde aan de tweejaarlijkse traditie te maken. De allerlaatste tentoonstelling, die van 1998, gebeurde gelukkig wel weer onder de naam ‘Firato’.
 
Tal van bedrijven gaven dus in 1960 acte de présènce om hun producten onder de aandacht te brengen. Van uiteraard onze eigen Nederlandse Philips, Gevaert, Funkschau met de beste vakliteratuur die er destijds leverbaar was in Europa, Inelco, Delta Electronics en  de V.E.R.O.N, zo maar een greep uit de lijst van 150 standhouders die dat jaar aanwezig waren.
Het was de daaraan voorafgaande jaren stapsgewijs vooruit gegaan met het aantal standhouders maar 150 was een absolute topper hetgeen Willem Vogt (AVRO) destijds zich liet verleiden tot de uitspraak dat de 1960 editie van de FIRATO intussen de allure had aangenomen van de vroegere ‘Grosse Deutsche Funkausstellung’ en van de grote Britse manifestatie die in Olympia Hall werd gehouden onder de naam ‘Wireless Exhibition’. Wel vond hij dat de Nederlanders een bescheiden vorm hadden van officiële opening van de beurs dan in Duitsland en Engeland, waar altijd zeer voorname gasten aanwezig waren en uitgebreid feestelijk de opening werd gevierd. In Amsterdam kon men het af met een wethouder die de opening verrichtte, gevolgd door een korte toespraak, het drinken van een sherry en het elkaar de hand schudden van vele bekenden.
 
Het was dezelfde Willem Vogt, één van de grote pioniers op radiogebied in ons land, die in 1960 voor het Radio Bulletin een herinnering mocht schrijven onder de titel ‘Afscheid van de RAI’. En dat met het houden van de 11e editie van de Firato. Over het oude gebouw van de RAI was Vogt kritisch: ‘Men kan de RAI – waaraan de naam Leonard Lang verbonden blijft – moeilijk rangschikken onder de monumenten van de bouwkunst. Zij is een nuttigheidsloods, ontstaan uit de impulsen van een directe driftige behoefte. Uit een drang van het zakenleven dat in zijn verlangen nieuwe banen te betreden, een overkapte ruimte nodig had van  - tot dan – ongekende afmetingen.’
 
Het oude RAI gebouw was geworden tot een gebouw dat vele vormen van bedrijvigheid te zien heeft gekregen. Tentoonstellingen van allerlei aard werden er jaarlijks gehouden, hetgeen later in het nieuwe onderkomen werd voortgezet. Niet alleen werd het complex uitgebreid gebruikt voor de verrichtingen van handel en industrie maar is het ook heel geliefd onderkomen voor massabijeenkomsten, congressen en culturele manifestaties. Dat was in het oude complex tot en met 1960 zo en daarna in  het nieuwe complex ook  al bijna een halve eeuw het geval. De noodzaak van de nieuwe RAI was voortgekomen middels de steeds toenemende behoefte van de Nederlander tot het bezoeken van beursen en manifestaties waardoor het gebouw al snel te klein werd bevonden en dus op een andere plek werd gebouwd aan een groter complex dat tevens meer comfort kreeg, gemakkelijker bereikbaar werd en een betere luchtcirculatie kreeg. Ook aan uitgebreide parkeermogelijkheden werd in 1960 zeker gedacht gezien ook in Nederland rond die tijd het aantal autobezitters meer en meer toenam.
 
Er waren tal van nieuwtjes te zien op de 11e Firato in de Amsterdamse RAI,waarvan we er een aantal uitlichten. Zo was het mogelijk bij de stand van BASF een gratis toegangskaart te vragen voor de presentatie van de film ‘De Magische Band’ waarin de productie en het gebruik van de magnetofoon banden werd vertoond. Een heel opmerkelijk snufje werd door Grundig meegeleverd met het nieuwste televisiemodel, de Grundig 1653. Er was een schakeling ingebouwd in deze toestellen welke kon worden geactiveerd middels een bijgeleverd met transistoren werkende ‘Fern-Dirigent’, zoals de onderneming het noemde. Een en ander werkte met frequenties die ruim boven de gehoorgrens lagen en die dus als ultrasone trillingen werden aangeduid. In 1960 was er dus voor het eerst sprake van het apparaatje dat in veelvoud heden ten dage in elk huisgezin voorkomt, de afstandsbediening. Maar de 11e Firato bracht bijvoorbeeld voor de personen die toen al veel opnamen van de radio een oplossing door de introductie van de Kodavox tape, recordertape die zeer dun was maar wel de capaciteit had drie keer de lengteduur van een normale recordertape te hebben. Het product dat destijds door Kodak in de handel werd gebracht kenmerkte zich door, voor die tijd, bijzonder goede akoestische en mechanische eigenschappen te hebben. Het zorgde voor viersporen en stereo-opnamemogelijkheid, welke volgens de leverancier, volkomen vrij van ‘flutter’ was. Vele jaren zou ook voor mij de trein richting Amsterdam gaan om de Firato te bezoeken, hoewel dit voor mij pas vanaf 1969 het geval was. Helaas kwam er tien jaren geleden een einde aan de traditie te keuren, geuren en te smullen van allerlei producten op het gebied van huiselijke ontspanning.

 
 
HANS KNOT